Ellen ten Damme: Muziekbeleving


Dieter van den Bergh | 17 februari 2012

Turnster, actrice, chansonnière, sekssymbool, violiste. Ellen ten Damme (Warnsveld 1967) is een artiest met vele gezichten. De diva heeft er amper een tournee met het Amsterdam Sinfonietta opzitten, maar begon begin deze maand alweer aan een nieuw avontuur: Spitz!, een theatertour in samenwerking met het Scapino Ballet.

De tour wordt in april besloten met twee optredens in Carré. Tijd voor de Muziekbeleving van... Ellen ten Damme. Over Kate Bush, nederpop, slecht geluid en de schoonheid van stilte. "Muziek moet je oor strelen, niet kwellen."

Met Misschien van haar laatste cd (op teksten van dichter Ilja Leonard Pfeiffer) maakte ze één van de mooiste Nederlandstalige popliedjes ooit en van haar oude band Soviet Sex (met kunstenaar Peter Klashorst) mag Niet Met Jou er ook zijn. Je zou het bijna vergeten: de kameleontische Ellen ten Damme maakt ook nederpop. Haar nieuwe theatertour Spitz! in samenwerking met Scapino Ballet is zelfs helemaal Nederlandstalig en in april moet haar nieuwe Nederlandstalige cd verschijnen. Werktitel: Het Regende Zon.


Foto: Danny Ellinger

Half twaalf. Ellen ten Damme verexcuseert zich: "Sorry, ik ben net wakker. Hopelijk kan ik me nog wat dingen herinneren en wordt dit geen al te warrig gesprek.” Ten Damme groeide op met sport en muziek, vertelt ze, maar niet zo zeer met popmuziek. “De hele familie Ten Damme bespeelde een instrument. Bijna iedereen zat in de harmonie van Winterswijk, behalve mijn ouders. Thuis werd er vooral klassiek gedraaid. Via mijn oudere broer leerde ik popmuziek kennen. Vond ik veel stoerder."

Blondie & Kate Bush
"Mijn eerste zelfgekochte single was Denis Denis van Blondie. Op mijn tiende van mijn zakgeld gekocht bij een warenhuis in Roden. Ik heb daar later nog veel meer platen gekocht. Ik verzamelde vinyl van ABBA, Madness, The Pretenders, maar ook van Kate Bush. The Kick Inside is waarschijnlijk de belangrijkste plaat uit mijn jeugd. Sensationeel vond ik haar. Zat niet alleen popmuziek in, ook klassiek, dans en theater. Chrissie Hynde en Deborah Harry vond ik ook cool."

Top 40 & Top Pop
"Met Deborah Harry maakte ik zelf stripverhalen met foto’s uit de Popfoto, waar ik lid van was. Als ik van school kwam ging altijd Hilversum 3 aan, met de Top 40. De leukste dingen nam ik op cassette op. Of ik draaide plaatjes op mijn eigen pick-up, een Philips waar je de speakers vanaf kon halen. Maar het hoogtepunt van de week was Top Pop. Zat ik verkleed voor de tv"

Vitesse & Stray Cats
"Je had in het dorp twee plekken waar concerten werden gegeven. De Brinkhoeve en De Winsinghhof. Op het gebied van popmuziek was het een levendig dorp, alles en iedereen kwam er. Vitesse, Herman Brood, Frank Boeijen, Margriet Eshuijs, The Nits, zelfs de Stray Cats. Allemaal heb ik ze gezien, vanaf mijn veertiende. Ik danste dan de hele avond. In die tijd zag ik ook Prince in een grote hal in Arnhem."

Klassiek orkest & Hans Dorrestijn
"Vanaf mijn tiende speelde ik viool in een popbandje. Ik wist al heel vroeg dat ik artiest wilde worden. Ik kwam wel eens in de Oosterpoort in Groningen bij het Noord Nederlands Orkest. Een keer nam een cellist me mee op sleeptouw, heel indrukwekkend. Muzikant, dat wil ik later ook worden, dacht ik toen. Ik weet ook nog dat Hans Dorrestijn een keer bij ons logeerde. Trad op in ons dorp en mijn moeder bood hem spontaan onderdak aan. Als dat het artiestenbestaan is, wil ik dat ook wel, dacht ik; je komt nog `s ergens."

Punkers en Kakkers

"Ik hoorde op de middelbare school bij geen enkele subcultuur. Je had de punkers en de kakkers, die van Spandau Ballet hielden, de hippies van retrorock als Pink Floyd, de homo’s van Bronski Beat en ABBA . Ik zag overal wel wat in, maar wilde nergens bijhoren. Ik háátte die subgroepjes. Doe ’s even origineel, dacht ik."

Neil Young & CCR
"Ik leerde niet zozeer muziek kennen van mijn leeftijdsgenoten, maar meer van de nieuwe man van mijn moeder. Mijn ouders waren gescheiden. Hij draaide Neil Young, The Eagles, Creedence Clearwater Revival, dat soort Amerikaanse, door country beïnvloede luisterpop. Was voor mij echt een eyeopener. Ik heb altijd een zwak voor gehouden voor dat soort seventies."

Autoradio & stilte
"Als ik onderweg ben luister ik altijd naar de radio. Ik heb een gloednieuwe auto met een goede installatie. Ik probeer een beetje bij te houden wat er speelt, vooral via de autoradio, maar ik heb niet echt de illusie dat dat lukt. Thuis zet ik niet zo vaak muziek op. Ben altijd al omringd door muziek, wil thuis vooral stilte. De vogels horen, verder niks. Eigenlijk heel raar, vroeger wilde ik niets anders dan constant muziek om me heen. Nu komt pas na twee dagen stilte de behoefte aan muziek weer opzetten."

PJ Harvey & Tinariwen
"Naar concerten ga ik bijna nooit meer, omdat ik zelf eigenlijk altijd op moet treden. Ik zag laatst dat PJ Harvey kwam, dan koop ik wel een kaartje. Heb het altijd interessant gevonden wat ze doet. Ze heeft nu ook weer een hele nieuwe sound, al was het concert ietsje saai.

Echt veel nieuwe ontdekkingen doe ik niet. Hoewel… laatst heb ik Tinariwen ontdekt. Een band uit de Malinese woestijn. Beetje bluesy, beetje Afrikaans, lekker rauw. Een heel speciale sfeer, ook door de vrouwenkoortjes. Als ik iets op popgebied koop, doe ik dat bij Bol.com of Concerto. Voor klassiek ga ik naar een zaak in de Van Baerlestraat in Amsterdam."

Kwellende geluiden
"Ik heb in de studio goed spul staan, maar thuis oude meuk. Zelfs nog een set met dubbel cassettedeck. De cd-speler moet je met een paperclip open maken, haha. Maar het klinkt wel vet, dat vind ik belangrijk. Ik heb een iPod, maar die gebruik ik niet. Ik vind de kwaliteit van het geluid vaak tergend slecht. Zit meestal helemaal geen bas in. Ik kan me daar wel aan storen.

De artiest doet veel moeite om iets moois op te nemen, steekt daar veel geld en tijd in, maar dan wordt het afgeluisterd in een of ander verschrikkelijk geluidsformaat. Ik zit ook wel eens in restaurants, draaien ze muziek door van die vreselijke boxjes. Zet dan maar beter uit, denk ik dan. Muziek moet je oor strelen, niet kwellen."

Nederlandstalige pop
"In Spitz!, mijn komende theatertour, zing ik weer helemaal in het Nederlands. Of ik iets moois Nederlandstaligs kan noemen? Euh…. niet zo snel, nee. O ja, een elpee van Adèle Bloemendaal waarop ze teksten van Willem Elsschot zingt. Prachtig! Maar meestal vind ik Nederlandstalig niets aan. Te oubollig, te cabaretesk, en het klinkt nooit zo exotisch als het Duits of Frans. Zeker rap is vaak simplistische rijmelarij. Ik vind het wel een uitdaging om er toch iets van te maken, iets met goede teksten en iets dat op popmuziek lijkt. Ik denk persoonlijk dat het bij mij goed werkt en dat mijn muziek vrij direct binnenkomt. "

Zie voor speellijst Spitz!: www.ellentendamme.nl