De ontwikkelingen in de hifi gaan hard. Werd een HiFi.nl auteur nog maar een paar jaar geleden haast met pek-en-veren van de VAD show afgestuurd omdat hij die vermaledijde computer gebruikte als bron (gelukkig wisten wij toen al beter), tegenwoordig stappen steeds meer muziekliefhebbers over op een streaming systeem. Inderdaad, muziek vanuit de computer.



Het gebruiksgemak van een streaming oplossing is dan ook ongeëvenaard. Met je vinger blader je door je complete collectie. Geen gedoe meer met cd'tje zoeken – die natuurlijk niet allemaal lekker handig in de huiskamer kunnen staan – doosje open maken, laatje openen, cd'tje erin, op Play drukken en terugwandelen naar de luie stoel. De stappen bij het draaien van een plaat zijn nog uitgebreider. En ja, dat heeft ook z'n charme....toch?
Neem dan een streaming oplossing. Heb je zin in jazz? Binnen drie klikken kun je luisteren naar je favoriete jazz-plaat. Zoeken naar een andere plaat van dezelfde artiest...twee klikken. Wanneer is de plaat opgenomen? Twee klikken. Liner-notes opzoeken? Weer twee klikken.

Verliest muziekweergave daarmee haar charme? Wordt het koud, kil en onpersoonlijk, of is het een manier om eindelijk is je gehele muziekcollectie te gebruiken. Dus ook die verzamel-cd met dat ene mooie nummer waarvoor je normaal gesproken de moeite van het zoeken niet zou nemen.
En wat denk je van de shuffle functie? Daarmee kun je een soort privé radiostation maken en deze afstemmen op je stemming. Urenlang alleen je eigen singer/songwriter platen beluisteren, of juist een mix maken per periode. De mogelijkheden zijn eigenlijk eindeloos.

In mijn geval heeft de – nagenoeg volledige, ik gebruik daarnaast ook nog een platenspeler – overgang naar streaming een ommekeer betekend in de manier waarop ik muziek consumeer. Luisterde ik voorheen vooral mijn favoriete of juist aangeschafte albums volledig af, tegenwoordig is mijn muziekkeuze veel gevarieerder. Via de iPhone navigeer ik door mijn collectie, vind verborgen pareltjes en wissel vaker van artiest of album. Gewoon omdat het kan.

Een paar maanden geleden ben ik nagenoeg volledig overgestapt naar streaming audio. Mijn belangrijkste bron – nou ja, samen met m'n gemodificeerde Rega P5 met Lyra Dorian element dan – bestaat nu uit een Synology DS209+II NAS met twee 1,5TB harde schijven in een RAID1 configuratie (voor de nerds) welke draadloos is verbonden met een Logitech Squeezebox Duet, die op zijn beurt het digitale signaal via een Chord Company Signature Digital mijn NAIM DAC in loodst. Vanaf de NAIM gaat het signaal analoog naar een vintage Audio Research LS2MkII voorversterker om uiteindelijk via een TacT audio SDA2175 en PMC FB1+ luidsprekers de huiskamer ingestuurd te worden. Waarom ik dit zo uitgebreid vertel? Nou eigenlijk omdat ik een vraag aan jullie wil stellen.



In een eerdere recensie beschreef ik de klankmatige verschillen tussen de digitale uitgang van mijn cd-speler (Lua Cantilena SEL) en de digitale uitgang van de Squeezebox Duet. Een verschil dat gezien de opbouw van de NAIM DAC er eigenlijk niet zou mogen zijn, want NAIM heeft namelijk veel werk en onderzoek gestoken in het 'ontjitteren' van het digitale signaal. Ik beloofde er dieper in te duiken om de oorzaak van dit klankverschil te achterhalen.

Een van de mogelijke oorzaken van het klankverschil zou volgens mij het omzetten van FLAC naar WAV kunnen zijn. Dat is natuurlijk makkelijk te testen door eenzelfde cd te rippen (met een volledige versie van het fijnste ripprogramma dat ik ken, dBPoweramp) naar beide formaten en de verschillen te beluisteren....maar zelfs naar intensief luisteren hoor ik die verschillen niet. Daar kan het dus niet aan liggen.
Het zou ook de digitale uitgang van de Squeezebox kunnen zijn die het verschil veroorzaakt. Maar ook het aansluiten van een andere streamer leverde een vergelijkbaar verschil op.

Blijft de vraag waar de klankmatige verschillen tussen de digitale uitgang van een streamer en de digitale uitgang van een cd-speler door veroorzaakt worden? Foutcorrectie of slechte(re) uitlezing door de cd-speler?  Wie het weet mag het zeggen!


PS
Tijdens het schrijven van deze blog moest ik terugdenken aan een demonstratie van Gilad Tiefenbrun in 2007. Tijdens een persbijeenkomst bij Art's Audio liet Gilad het verschil horen tussen de toen nieuwe Linn Klimax DS en de Akurate cd-speler van dit Schotse merk. Ook toen hoorde ik verschillen tussen de cd-weergave en de weergave via de Klimax DS en ging mijn voorkeur in eerste instantie uit naar de weergave via de cd-speler. Later in de sessie moest ik mijn mening bijstellen en toegeven dat de Akurate cd-speler zijn meerdere moest erkennen in de Klimax DS.  Een situatie die eigenlijk vergelijkbaar is met wat ik anno 2010 hoor in mijn thuissituatie. Alleen nu via dezelfde DAC

De afgelopen weken werden steeds meer luidsprekers de redactie binnen gedragen, bijzondere luidsprekers (Onkyo D-TK10), opvallend onopvallende luidsprekers met bijzondere prestaties (Totem Model-1 Signature) en moderne klassiekers (Bowers & Wilkins 804D). Wie B&W roept, roept vaak ook KEF. Door velen worden beide - van oorsprong - Britse merken als elkaars grootste rivalen gezien. Sinds gisteren staat er dus ook een paartje XQ40 luidsprekers van KEF in onze redactieruimte.

Inclusief de fraaie voetjes steekt de XQ40 ruim een meter de lucht in, maar mede dankzij de hoogglans zwarte afwerking en de lichtelijk gebogen zijwanden oogt de luidspreker slank. De afwerkingsgraad van de luidsprekers is trouwens bijzonder hoog. Zo zijn de grilles voorzien van magneetjes die in een kleine uitsparing in de baffle van de behuizing vallen. Zo zitten de grilles altijd op de juiste plaats en is kans op afbreken van de altijd kwetsbare plastic plugjes op inventieve manier omzeild.



Natuurlijk maakt de XQ40 gebruik van de nieuwste generatie van de beroemde KEF Uni-Q mid/hoog unit. Bij Uni-Q units is de tweeter in het hart – om precies te zijn in de spreekspoel – van de middentoner gemonteerd, waardoor een puntbron ontstaat. De in de XQ40 gemonteerde 19mm aluminium tweeter is voorzien van een soort 'propeller' – door KEF omschreven als een tangerine waveguide – en de middenunit zelf lijkt gemaakt uit een soort kunststof met alu-uitstraling.



De KEF website biedt hierover geen uitsluitsel. Voor de laagweergave maakt deze basreflex luidspreker - met twee poorten aan de voorzijde – gebruik van twee 165mm papieren units. Aan de achterzijde zijn nog een paar nette luidsprekerklemmen te vinden die helaas uitsluitend blank draad of banaanpluggen accepteren. Onze spades zijn dus helaas niet bruikbaar waardoor de Crystal Cable luidsprekerkabel vervangen moet worden door de Chord Carnival Silver Screen kabels.

Het paartje staat nu in te spelen op onze NAD M2 referentie versterker en de eerste indrukken zijn veelbelovend. De volledige recensie lees je binnenkort op HiFi.nl

Het is een bekend fenomeen op hifi-shows en in hifi-winkels: bezoekers die met de knokkels een paar tikken op een luidsprekerkast geven. Om vervolgens hun oordeel over de luidspreker vaak meteen te vellen als de kast naar hun mening te hol klinkt. Klopgeesten worden ze wel eens spottend genoemd.

Het oordeel over de Onkyo D-TK10 luidsprekers, die deze week binnen werden gedragen op de HiFi.nl redactie, zou vernietigend zijn. Ze klinken namelijk zo hol als een leeg sigarenkistje. De D-TK10 luidsprekers zijn echter geen standaard luidsprekers, het zijn muziekinstrumenten. Letterlijk zelfs.



Gitaarspelers kennen ongetwijfeld de uitstekende reputatie van de Japanse gitaarbouwer Takamine. Bruce Springsteen, Glenn Frey (The Eagles), John Scofield, Nils Lofgren...ze spelen allemaal op Takamine gitaren. Reden voor Onkyo om samen met Takamine een luidspreker te ontwerpen: de D-TK10.

De D-TK10 is een tweeweg basreflex die volledig met de hand wordt gemaakt. Hierdoor worden er slechts 50 stuks per maand geproduceerd. De behuizing van deze luidspreker is eigenlijk helemaal geen kast, vertoont eerder gelijkenis met de klankkast van een gitaar en is gemaakt van een houtlaminaat waarin onder meer mahonie is verwerkt. De baffle loopt met een fraaie ronding door naar de achterzijde, en eindigt....eigenlijk nergens. De zijwanden zijn daar – zonder zichtbare naden – tegenaan gemonteerd. Door het aanbrengen van interne verstevigingen op de juiste plaatsen kan het geluid getuned worden door de specialisten van Takamine.

Ook de gebruikte units zijn bijzonder: een ring-radiator tweeter die doorloopt tot 100kHz en een klein woofertje met een geweven polyethylene naphthalate deklaag die zelfs de dustcap bedekt. 

Een speakertje met een verhaal derhalve. Maar, zullen jullie nu ongetwijfeld denken, hoe klinkt dat dan? Ten eerste moet gezegd worden dat de D-TK10's niet luid kunnen spelen en een erg laag rendement hebben van 80dB. Ook de maximale geluidsdruk is beperkt. Niet de gemakkelijkste luidsprekers dus.

Maar de D-TK10 heeft ook een ongekend verfijnd geluid, delicaat en gedetailleerd. John Martyn fluistert de woorden van het prachtige kleine nummer Small Hours (van het al even prachtige album One World) in je oor. Alsof de woorden alleen voor jou bedoeld zijn. Iedere nuance in zijn stem is duidelijk hoorbaar.

De Takamine's zijn bijzondere luidsprekers, niet alleen door hun onalledaagse opbouw, maar vooral ook door hun bijzondere klankmatige prestaties. Zelden werden we zo betrokken bij de muziek. Maar de Onkyo's zijn zeker geen allemansvrienden. Op het vlak van macrodynamiek laten ze toch wat steekjes vallen. Liefhebbers van stevige muziek kunnen dus beter ergens anders gaan zoeken naar de ideale luidspreker. Maar voor liefhebbers van kamermuziek, singer-songwriters en sferische jazz zou de D-TK10 wel eens een openbaring  kunnen zijn.

Oh ja, het setje wordt na overmaking van 3000 euro door de dealer bij u thuis afgeleverd.

Iedereen heeft het wel eens meegemaakt: je luistert naar een kleine luidspreker, maar hoort een groot systeem. Je ogen schieten heen en weer, op zoek naar een verborgen subwoofer. Om tot de conclusie te komen dat ie er toch echt niet staat. Ik maakte dat persoonlijk een keer mee toen importeur Joenit op een VAD show van vele jaren geleden de kleine Arro luidsprekers demonstreerde.

Ik had dus voorbereid moeten zijn toen dé klassiekers uit het Totem assortiment de redactieruimte binnen werden gedragen door Bram Verellen van Joenit. De Model-1 maakt al sinds 1989 deel uit van het Totem assortiment, en de versie die nu op de redactie staat is de Model-1 Signature. Blijkbaar is het pas de derde incarnatie van deze klassieker.



Ik kende de reputatie van dit kleine opdondertje - hij is nauwelijks groter dan een schoenendoos - en wist dat hij dat bijzondere dingen in staat is. En toch was daar weer die verrassing, dat enorm volwassen geluid, de mooie, volle en vooral dynamische laagweergave. Het vermogen om ook op lage luistervolumes te imponeren. Een plaatsing om van te smullen, met veel 'lucht' om de instrumenten. Vergeef me mijn audiofiele terminologie en enthousiasme, maar anders is het klankkarakter haast niet te omschrijven.



Gelukkig mogen de Model-1 luidsprekers lang bij ons blijven logeren. Dat geeft ons alle tijd om er van te genieten en er een gedegen recensie over te schrijven. Maar eigenlijk weet ik de conclusie al: de Totem Model-1 Signature is een pareltje en kan de competitie aan met iedere luidspreker in zijn prijsklasse...en daarboven! En dan bedoel ik groot en klein, want de Model-1 is een soort David ...