TIP

HiFi.nl weektip: werken met muziek voor je portable


Guido de Kanter | 01 juni 2012

Een kritische muziekluisteraar die zijn of haar muziek op een computer zet, zal dit niet gauw doen in een `lossy` formaat.

Want ook al geven lossy formaten een enorme ruimtebesparing op de harde schijf (een besparing van een factor vijf of meer ten opzichte van cd-geluid), en ook al is de toepassing van lossy geluidscompressie, mits in haar mildste vorm toegepast, meestal niet of zeer moeilijk te horen, toch voelt het voor een audiofiel niet goed.†Bij lossy gaat er iets verloren, en bij lossless niet, dus kiezen we voor dat laatste.

Anderzijds wil je misschien aan die kwaliteit wel wat compromissen doen als je diezelfde muziek wilt meenemen onderweg, want de opslagcapaciteit van je muziekspeler is altijd kleiner dan die van je PC. Is een harde schijf van een terabyte in een PC tegenwoordig heel normaal, pak hem beet een iPhone is nu te krijgen met een maximale capaciteit van 64 GB. Dat is maar liefst een factor 15 kleiner. En de meest verkochte iPhone heeft zelfs een capaciteit van `slechts` 16 GB.

Dan komt dus compressie in beeld naar een lossy formaat. iTunes, hťt programma om dť muziekspelers (iPod, iPhone, iPad) te beheren, biedt deze functionaliteit standaard. nummers met een hoge bitsnelheid automatisch te laten omrekenen naar AAC (MPEG-4-audio) met 128 kbit per seconde. Dit geeft een aanvaardbare geluidskwaliteit bij een hoge efficiŽntie. (Lees: er kan dan vťťl op je iPod.) Om dit aan te zetten, klik je in iTunes op je iPod (die moet dus wel eerst aangesloten zijn op je computer), en vervolgens op het tabje `Overzicht`. Scroll dan helemaal naar beneden. Daar vind je onder Opties `Zet nummers met een hogere bitsnelheid om naar AAC`. Vink dit aan.

Helaas is deze functie weinig flexibel. Zo is de waarde van 128 kbit/s helaas niet hoger in te stellen. Verder zal hij bijvoorbeeld MP3`tjes in 160 kbit/s voor je omrekenen (`transcoderen`) naar 128 kbit/s AAC. Dit is een absoluut zinloze omzetting, die weliswaar een fractie aan ruimtebesparing oplevert, maar die ook geluidskwaliteit kost. Want bestanden die eenmaal `lossy` geŽncodeerd zijn, die kunnen beter niet nog een keer `lossy` geŽncodeerd worden. Nu is het niet zo erg om van bijvoorbeeld 320 kbit AAC (nauwelijks van cd te onderscheiden kwaliteit) naar 128 kbit te gaan, en je bereikt er een duidelijke ruimtebesparing mee. Maar een transcodering van 160 kbit MP3 (hoorbaar minder dan cd) naar 128 kbit AAC (ook hoorbaar minder dan cd) kan het beste vermeden worden.

Meer achtergrondinformatie over deze functie lees je in de†tip van vorige week.

Terzijde: dan nog kunnen er situaties zijn dat je van een niet-perfect lossy formaat, bijvoorbeeld 128 kbit AAC, noodgedwongen wilt omzetten naar MP3, domweg omdat het doel-apparaat, bijvoorbeeld een autoradio of een MP3 cd-speler niet voor het bronbestand geschikt is. MP3 wordt namelijk algemeen ondersteund. Voor alle andere formaten, zoals AAC en WMA, is dit in veel mindere mate het geval. Kies bij een dergelijke omzetting de hoogst mogelijke bitsnelheid in het doelformaat. Bij MP3 is dit 320 kbit/s. De kans dat je na het transcoderen een storend kwaliteitsverlies gaat horen ten opzichte van het bronbestand is niet zo groot. Maar het blijft een noodoplossing.

Stel dat je niet wilt kiezen voor de makkelijke maar vrij bot opererende 128 kbit- automatiek in iTunes, dan staat de optie van het handmatige omzetten open.

De schrijver van deze tip heeft een iPhone en twee computers: in de huiskamer een stationaire Mac, die als Home Theater-PC dient, en om op te werken een laptop (ook een Mac). De huiskamermac bevat alle muziek, en wel in zo hoog mogelijke bitsnelheden. Dat wil zeggen: geripte cd`s zijn in WAV voorhanden, audiofiele downloads (vaak omgezet vanuit FLAC) in Apple Lossless. En dan staat er nog wat muziek op in MP3 en AAC.

Over wat een ideaal optimum is tussen bestandsgrootte en geluidskwaliteit kan eindeloos gediscussieerd worden. Voor mijn draagbare apparatuur heb ik gekozen voor 192 kbit/s AAC, wat een ruimtebesparing oplevert van een factor 7 ten opzichte van ongecomprimeerd cd-geluid. Het verschil in geluidskwaliteit is in mijn oren minimaal, en kan alleen worden waargenomen bij kritisch en rustig luisteren. (En onderweg doe ik dat nu juist niet.) Wie meer compatibiliteit wil, kan kiezen voor MP3, maar dan zou ik niet lager dan 256 kbit gaan en kiezen voor omzetting met een omzetprogramma waar de Lame-codec inzit. Op de Mac is het programma†Max†een goede keuze, voor Windows is er WinLAME. iTunes gebruikt de aloude Fraunhofer codec, die is kwalitatief minder. Maar goed, ondersteuning voor AAC wordt steeds gangbaarder, en ik kies er zelf gewoon voor om geen apparatuur te kopen die AAC niet ondersteunt.

De muziek van mijn huiskamermac die al in MP3 of AAC geŽncodeerd is, heb ik niet verder bewerkt voor gebruik op mijn iPhone, ongeacht de bitrate ervan. Ik heb dus ook wat bestandjes in 320 kbit/s op mijn iPhone staan. Dat kost wat extra ruimte, maar ik transcodeer liever niet van lossy naar lossy. En het gaat maar over enkele tientallen MB`s.

We gaan nu onze lossless opgeslagen bestanden omzetten naar het lossy formaat van je keuze. Daartoe moet eerst iTunes op de gewenste omzetting worden ingesteld. Hiervoor ga je naar het menu iTunes > Voorkeuren. Onder de tab `Algemeen` klik je op de knop `importinstellingen...`. Daar stel je in wat je hebben wilt. Ik koos voor 192 kbit/s en VBR. Druk twee keer op OK, en klaar.

EDITORS' CHOICE