ARTIKEL

Echte surround: Dolby Atmos vs Auro3D


Jamie Biesemans | 14 februari 2015

De doorsnee consument lijkt steeds minder geboeid door een echte surroundinstallatie in zijn living. De vele kabels en de plaats die speakers innemen, niemand heeft er zin in. Bijgevolg is de verkoop van AV-receivers en home theatre-sets sterk dalend, terwijl soundbars, soundbases en gelijkaardige tv-audio-oplossingen als zoete broodjes over de toog gaan.

Het klinkt dan misschien als behoorlijk slechte timing dat er gelijktijdig twee nieuwe surroundtechnologieën verschijnen die een totale onderdompeling in filmgeluid beloven. Ontmoet in de linkse hoek Dolby Atmos en in de rechter Auro 3D. Fight!

Uit de hoogte
Hoewel Atmos en Auro 3D technisch en qua implementatie verschillend zijn - waarover zo dadelijk meer - is het doel heel gelijkaardig. Beide formaten willen bestaande surroundtechnologieën uitbreiden met hoogte-informatie. “Hoogte? Geluid is toch al driedimensioneel?”, zeg je? Niet helemaal. De meeste populaire surroundformaten werken enkel in het horizontale vlak rondom de luisteraar die in de sweet spot zit. Een typische 5.1-opstelling bestaat zo uit een center, vooraan links+rechts, en achteraan links+rechts. De “1” na de punt verwijst uiteraard naar het LFE-kanaal, aangesloten op de subwoofer en verantwoordelijke voor het lage toongebied.

Atmos en Auro 3D voegen hier nog een toplaag toe (Dolby noemt het “Overhead sound”), en in het geval van Auro zelfs nog een derde, wat door de Belgische Auro-uitvinder Wilfried van Baelen bij zijn 10.1-variant omschreven wordt als ‘the voice of God’. Overigens wel leuk om weten: Auro 3D en Atmos zijn niet de eerste pogingen om hoogtekanalen toe te voegen. Er zijn technologieën geweest zoals Ambisonic, maar die vond je enkel in de cinema.

Ambient geluid
De meerwaarde van de bijkomende laag bij Atmos en Auro 3D is verrassend groot. Het kan niet ontkend worden dat bijkomende speakers de kosten doen toenemen, meer moeite vragen om aan te brengen en de kamer een beetje doen lijken op een opslagmagazijn van een luidsprekerbouwer. Tegelijkertijd zorgt de extra hoogte-informatie wél voor een klank die een natuurlijk klinkende omgeving veel nauwer benadert dan klassieke surroundopstellingen. Dat is niet enkel zo op momenten dat er echt iets in de hoogte plaatsvindt, zoals een jet dat overvliegt, maar ook voor het creëren van een volledige geluidsbeeld. Want hoewel onze oren (en onze hersenen) vooral gericht zijn op het waarnemen van geluid recht voor ons (en ook een stukje achter), zijn bijvoorbeeld reflecties van een plafond belangrijk om ons een plaats te geven in een ruimte.

Een aantal demonstraties die Van Baelen organiseerde tijdens een event op het hoofdkwartier van Denon en Marantz, en die we bijwoonden, gaven mooi aan hoe groot de impact van geluid ‘boven’ een luisteraar wel is. De meerwaarde zit hem echter niet zozeer in een uitgesproken ‘panning’ van het geluid (zoals bij een overvliegende helicopter), dan wel in een betere alles-om-je-heen, ambient geluid. “Echte immersie (in een film) wordt enkel bekomen als het publiek niets minder dan een natuurlijke verspreiding van het geluid wordt aangeboden”, zegt Van Baelen.

Bioscoop
Wie de audiowereld op de voet volgt - via onze websites, bijvoorbeeld - weet dat fabrikanten het afgelopen jaar talloze AV-receivers voorstelden met Dolby Atmos. Ook Auro 3D vindt langzamerhand zijn weg naar min of meer betaalbare apparaten. Maar het eerste en belangrijkste strijdtoneel rond 3D-geluid is niet de woonkamer, maar wel de bioscoop. Voor zowel Dolby als Auro Technologies liggen daar de grote inkomsten. Om je maar een idee te geven: de Dolby Atmos Cinema Processor CP850, een decoder voor het surroundformaat en waarvan je eentje nodig hebt per cinemazaal, kost ongeveer 26.000 dollar. Daar voeg je tot 64 speakers aan toe, naargelang de grootte van de ruimte.

Een stevige investering dus, maar ondanks de kostprijs zijn er volgens een recente telling wereldwijd toch al ongeveer 750 zalen met een Atmos-installatie ingericht of waarbij Atmos gepland is. Auro doet het op dat vlak niet slechter: dankzij een samenwerking met digitale projectorbouwer Barco hebben al driehonderd zalen de overstap naar Auro gedaan of staat het op de planning. Minstens even belangrijk is de ondersteuning vanuit de filmindustrie. Die lijkt voor beide formaten betrekkelijk sterk, met een aantal films (zoals Ender’s Game of The Hunger Games: The Mockingjay - Part 1) die zowel met een Auro 3D- als Atmos-soundtrack naar bioscoopzalen worden uitgestuurd.

Speakers
Hoewel Auro 3D en Atmos dus hetzelfde doen - een laagje geluid toevoegen boven de bestaande surroundopstelling - zijn er aardige verschillen. Wellicht het belangrijkste is dat de plaatsing van de speakers anders is, waardoor beide systemen helaas niet compatibel zijn. Bij 9.1 Auro 3D wordt in essentie vertrokken van een 5.1-opstelling, met vijf bijkomende speakers in dezelfde opstelling maar dan hoger geplaatst. Een centraal geplaatste luidspreker - de beruchte ‘Voice of God’ net boven het hoofd is optioneel, maar aangeraden.

Bij Atmos wordt de opstelling met een bijkomende punt en cijfer aangegeven. 5.1.4 is het minimum, bestaande uit een 5.1 plus 4 speakers in de hoogte. De hoogtespeakers zijn bij Atmos echter anders gelokaliseerd dan bij Auro 3D, waardoor het onmogelijk wordt om een ruimte in te richten die beide formaten juist afspeelt. Of bijna onmogelijk: de Trinnov Altitude-processor kan het wel, door het incompatibele formaat te herrekenen naar de speakeropstelling van de andere. De Altitude kost echter ergens rond 25.000 euro en is dus enkel voor de kapitaalkrachtigste thuiscinemaliefhebber weggelegd.

EDITORS' CHOICE

  • Achtergrond
    DIRAC: wat is het en wat maakt deze software zo goed
    Achtergrond
    lees meer »
  • Nieuws
    Bowers & Wilkins vervangt CM-reeks door 700-serie
    Nieuws
    lees meer »
  • Review
    OPPO Sonica DAC
    Review
    lees meer »